Disk và disc, cùng là đĩa nhưng đâu có giống nhau

Trời ạ, đĩa nào mà lại chẳng là đĩa. Disk và disc trong tiếng Ăng-lê (English) đều có nghĩa là cái đĩa lưu trữ dữ liệu trong máy tính. Nhưng thực ra nó lại không “đơn giản tôi là Maria” như vậy. Disc được dùng với đĩa quang, tròn vành vạch như nàng trăng tròn, cụ thể là đĩa CD, đĩa DVD. Còn disk được dùng cho các loại đĩa có dính dáng tới từ tính, như đĩa mềm, đĩa cứng, đĩa MO (quang từ). Nói một cách tượng hình cho dễ nhớ, disk có chữ k là loại đĩa có cạnh thẳng, còn đĩa có chữ c đích thị là chiếc đĩa tròn quay.

Đĩa CD (Compact Disc) hôm 1-3-2003 đã ăn mừng sinh nhật thứ 20 của mình. Từ đĩa CD ghi tiếng (audio CD) tới ghi dữ liệu, (CD-ROM) rồi ghi phim (Video CD), bây giờ phát triển thành đĩa DVD-ROM, DVD-Video rồi có khả năng ghi lại với đĩa DVD-RW/DVD+RW. Tương lai của disc còn tràn trề rộng mở, với dung lượng đang ngày càng được tăng lên. Tỷ dụ, một thế hệ đĩa quang mới mà hãng Toshiba vừa giới thiệu có kích thước y như đĩa CD/DVD hiện nay, nhưng lại có thể chứa được tới 36 GB dữ liệu . Đĩa ghi lại lớp đôi chuẩn đĩa mới laser xanh (blue laser) này có định dạng Advanced Optical Disc (Đĩa quang tiên tiến, AOD) do Toshiba và NEC đang phát triển.

Trong khi đó, ổ đĩa cứng (hard-disk drvie, HDD) cũng liên tục phát triển với tốc độ truyền tải và dung lượng ngày càng cao hơn. 250 GB là dung lượng kinh hồn của HDD mới mà hãng I-O Data vừa giới thiệu. Ổ HDI-250GS8 có giao diện UltraATA/133 với tốc độ vòng quay 7200 rpm (vòng/phút) và bộ nhớ đệm 8 MB. Hãng này cũng có ổ đĩa cứng gắn ngoài chuẩn USB 2.0 HDP-U80P dung lượng 80 GB rất gọn nhẹ (khoảng 200 gram). Tốc độ truyền tải hiện nay của HDD dạng IDE phổ biến là UltraATA/100 (100 MB/s) có vòng quay 7.200 rpm. Chuẩn UltraATA/133 do hãng Maxtor tài lanh bào chế để rồi hốt ổ phải tự biên, tự diễn do bị Intel chê, không hỗ trợ. Tương lai của HDD hiện đặt vào chuẩn SerialATA-150 (150 MB/s) vốn đã được Intel bật đèn xanh.

Long đong lắm nỗi chuân chuyên và sắp bị đưa về nơi an nghỉ cuối cùng là các loại đĩa mềm (floppy disk hay diskette). Intel đã chính thức hô hào các nhà sản xuất máy tính loại bỏ ổ đĩa mềm (floppy disk drive, FDD) ra khỏi cấu hình các thế hệ máy tính mới. Hỗng chừng trong năm tới, chipset Intel sẽ hết còn hỗ trợ FDD. Ngay trên thế hệ máy tính xách tay mới Centrino, Intel cũng đã đẩy FDD thành một tùy chọn, ai cần thì xài FDD USB !

Với dung lượng của các loại ổ đĩa Flash Drive USB ngày càng cao (tới hàng GB rồi), càng gọn nhẹ, càng rẻ, các loại đĩa ZIP, đĩa quang từ MO vừa có dung lượng hạn chế, vừa kềnh càng, vừa có độ tương thích kém coi như “ngủm củ tỏi”.

Nói gì thì nói, một khi vẫn chưa dứt đuôi con nòng nọc được anh chàng MS-DOS thì người dùng máy tính khó lòng mà “cắt đứt dây chuông” được với cái đĩa mềm – vốn trở thành một thành phần chủ chốt của máy tính suốt hơn 20 năm nay. FDD do chàng Alan Shugart của IBM bào chế ra hồi năm 1967. Ban đầu là FDD xài loại đĩa 8-inch. Tới chừng đĩa mềm thu gọn kích thước xuống còn 5.25-inch (ta quen gọi là đĩa 1,2 MB) vào năm 1976 rồi nâng dần dung lượng lên, FDD bắt đầu gắn bó với máy tính IBM từ năm 1981. Hồi đó, đĩa 5.25-inch chỉ chứa được 360 KB. Tới nửa đầu thập niên 1980 (có nguồn nói Sony sáng chế năm 1981, nguồn cho rằng IBM bào chế năm 1984), đĩa mềm và FDD 3.5-inch có dung lượng 1,44 MB ra đời, cùng tồn tại song song trên máy tính với FDD 5.25-inch (nay đã chứa được 1,2 MB). Và rồi tới năm 1994, do kích thước lớn hơn, dung lượng thấp hơn, dạng đóng gói quá mong manh, đĩa 5.25-inch tiêu diêu miền cực lạc.

Bây giờ thì hồi chuông báo tử bắt đầu gióng lên với FDD 3.5-inch. Biết làm sao được với quy luật tiến hóa và sinh tử. Tới cái ngày chẳng còn mấy đỗi nữa ấy, đành lòng phải RIP – cầu cho FDD an nghỉ !

PHẠM HỒNG PHƯỚC

(TPHCM 15-6-2003)