Những chiếc máy tính “Made in...tự tui”

Có lẽ chưa bao giờ người tiêu dùng Việt Nam lại có thể dễ dàng tậu cho mình một bộ máy tính như bây giờ. Chẳng kể chi tới loại hàng hiệu nguyên thùng chạy cực đã mà giá cũng cực xót, hay loại “nghĩa địa” (second-hand) rẻ rề nên cũng chạy rề rề, ngoài các máy tính mang thương hiệu Việt Nam như VINACOM, Mekong Xanh, T&H, Wiscom, CMS. E-lead, VTB,.. bạn có thể chọn trong rừng linh kiện đang có trên thị trường để “lắp ráp theo yêu cầu” một bộ máy tính chỉ trong chưa tới 60 phút. Mà cái chính là giá thì “mỏng dính như tơ, chỉ mình mình biết” !
Cách đây chỉ chừng 4-5 năm thôi, bộ máy tính là cả một gia tài. Lúc đó, giá máy cực đắt (phải trên 1.000 USD) mà lại chưa có cái phương thức trả góp. Còn bây giờ thì nhiều cửa hàng bán máy tính trả góp với những điều kiện hơi bị “mê ly” như thời hạn dài (tới 3 năm), lãi suất thấp, thủ tục đơn giản tới mức tưởng chừng hết còn đơn giả hơn, thậm chí chẳng cần phải đóng khoản tiền trả trước (hay có thì cũng chỉ chiếm tỷ lệ vừa phải),... Thậm chí có nơi còn quảng cáo một cách rừng rực lửa cám dỗ rằng chỉ cần “nửa USD một ngày” là bạn có thể rước về nhà một em Pentium 4 thơm như múi mít Tố nữ thả cửa mà vọc.
Nhưng để có được một bộ máy tính ưng ý – cả về tính năng, chất lượng lẫn giá cả – chẳng bao giờ là chuyện đơn giản cả. Bạn rất dễ bị hoa mắt và bối rối trước cả rừng linh kiện, cấu hình mà các dịch vụ máy tính đưa ra. Có mấy cái câu “khẩu quyết” mà bạn phải luôn tự nhẩm trong đầu (chứ miệng là lẩm rẩm dễ khiến người ta tưởng mình mắc hàng bố) khi lữa mua linh kiện : “tiền nào của nấy”, “chỉ có người mua mua lầm chứ người bán chẳng đời nào bán lầm”.
Chúng tôi hy vọng rằng cái bài “không bao giờ cũ” này sẽ giúp bạn có thêm “lưng vốn” cơ bản để giảm bớt nguy cơ mua máy tính vừa đắt, vừa uổng, vừa tức.

Trước lúc xuất gia

Trước khi mua máy tính, bạn cần :
1. Xác định rõ nhu cầu của mình đối với máy tính. Đặc biệt là nếu tầm cỡ hầu bao có hạn và chỉ dùng cho các nhu cầu thông thường, bạn chỉ cần sắm máy đủ phục vụ cho nhu cầu hôm nay (và nếu có thể thì cho ngày mai nữa) của mình. Tốc độ “lỗi thời” của máy tính hiện nay rất nhanh theo xu hướng máy càng ngày càng mạnh hơn và càng rẻ hơn. Vì thế, nếu được, nên chọn những thiết bị có tiêu chuẩn mới nhất để có thể kéo dài thời gian tương thích trước khi phải lên đời.
2. Tham khảo ý kiến của những bạn bè, người thân hơi bị rành về khoản máy tính. Tuy nhiên, nên tỉnh táo để tránh tình trạng “nhiều thầy thối ma” khiến bạn đã rối càng thêm rắm. Tuyệt vời hơn cả là nếu bạn có thể trực tiếp xem thiết bị mình muốn mua chạy trong thực tế ra sao.
Một khi đã xác định rõ nhu cầu của mình để gút lại mục đích mua máy tính, bạn phải kiên định lập trường không để cho các “dụ sĩ” tại chợ máy tính “hạ gục nhanh, tiêu diệt gọn” mình. Hễ lung lay, chao đảo dẫn tới “chuyển đổi mục đích sử dụng” là cầm chắc bạn nếu không tiền mất tật mang thì cũng thủng nặng hầu bao.

Khi ra tới chợ

Một bộ máy tính để bàn (desktop PC) đều phải gồm có :

A. NHỮNG MÓN “LỤC PHỦ, NGŨ TẠNG” KHÔNG THỂ THIẾU :

1. Bo mạch chủ (tức cái mainboard hay motherboard) :

Đây chính là cái nền móng của PC, điều phối hoạt động của các linh kiện khác để tạo thành một hệ thống. Cũng giống như cái nền móng nhà, bạn cần phải lựa bo mạch chủ tốt (của những hãng có uy tín, những thương hiệu phổ biến, có chế độ bảo hành tốt và dài ngày, có các chức năng mới nhất). Với bo mạch chủ, bạn còn phải chú ý tới bộ chipset (hiện có các chipset của Intel, SiS, VIA, NVIDIA, ATI) Nếu có ý định sử dụng CPU Intel thì tốt nhất là dùng bo mạch chủ có chipset của Intel, chạy DDR SDRAM (SDRAM PC133 nay đã lỗi thời, chỉ còn chạy cho các hệ thống Pentium III trở về trước, nhưng giá cũng ngang ngửa, thậm chí có lúc cao hơn DDR). Các loại bo mạch chủ chạy bộ nhớ RamBus (RDRAM) đắt hơn nhiều chục USD cả về bản thân bo mạch chủ lẫn bộ nhớ nên chỉ thích hợp cho dân chuyên nghiệp (nhất là về đồ họa, multimedia,...) hay cho máy trạm, máy chủ.

2. CPU (tức bộ vi xử lý trung tâm) :

Hiện nay, trên thị trường chủ yếu là CPU của hai “đại gia” Intel và AMD. Theo kinh nghiệm, các CPU của Intel hơn hẳn về tính đa dạng, chạy ổn định (đặc biệt là khi phải làm việc đa nhiệm – cùng một lúc thực hiện nhiều tác vụ), có tính tương thích cao, làm việc trong môi trường mạng và multimedia tốt hơn, có bộ nhớ đệm – cache – lớn hơn,... Còn các CPU AMD chạy có vẻ bốc hơn, chơi game rất ngon. Đặc biệt là thế hệ Athlon XP từ 1800+ trở lên có hộp hẳn hoi, quạt “đặc chủng” và bảo hành 3 năm chạy mát hơn và ngon nhất trong gia đình AMD.
Trong trường hợp dùng CPU Intel, gợi ý là bạn sắm loại Pentium 4 Socket 478. Bởi vì mức chênh lệch giá giữa Pentium III và Pentium 4 không quá lớn, trong khi dòng Pentium III đã bị Intel cho “về nơi xa vắng”. Nếu sắm mới, bạn nên chọn thế hệ CPU mới sử dụng công nghệ 0.13 micron và có bộ nhớ đệm L2 Cache lớn (như Tualatin của Pentium III và Celeron socket 478 hay Northwood của Pentium 4). Bộ nhớ đệm lớn sẽ giúp khắc phục phần nào hạn chế về tốc độ CPU, nhờ tăng tốc độ nạp dữ liệu cho CPU xử lý.

3. RAM (tức bộ nhớ hệ thống) : Hiện nay, phổ biến là loại DDR SDRAM 266 MHz (PC2100). Các loại SDRAM DIMM có tốc độ 133 MHz (PC133) ngày càng vắng dần. Loại SDRAM PC100 đã trở nên đồ cổ. RAM “quý-xờ-tộc” RDRAM (hay gọi là RamBus) thì quá mắc, chỉ chạy cho Pentium 4 với rất ít bo mạch chủ hỗ trợ (chủ yếu do đắt). RAM “trung lưu” DDR SDRAM là bộ nhớ của tương lai đang ngày càng chiếm thế thượng phong trên thị trường. Nếu mua máy Pentium III hay AMD trở về trước, bạn chỉ cần SDRAM, nhưng nên chọn loại PC133 (dĩ nhiên là mainboard phải hỗ trợ). RAM rất quan trọng. Gặp RAM “dỏm”, máy chạy chậm, bất thường, dễ xuất hiện những cái màn hình xanh lè chết chóc và dễ bị treo, nhất là khi chạy ứng dụng nặng. Hiện nay trên thị trường nhan nhản SDRAM “Made in Hồng Kông bên hông Chợ Lớn” được dán trong nước. Gợi ý : Nên mua bộ nhớ có dung lưọng ít nhất là 128 MB (nếu có ý định sử dụng Windows XP thì thấp nhất cũng phải là 256 MB). Còn muốn tậu Pentium 4 hay Athlon XP, bạn nên sắm DDR SDRAM để có thể khai thác tốt hơn sức mạnh của những bộ vi xử lý trung tâm “thời thượng” này.

4. Ổ đĩa cứng (hay HDD) : Hiện nay trên thị trường có rất nhiều nhãn hiệu ổ đĩa cứng như Maxtor, Seagate, Samsung, IBM,... Nhãn hiệu Quantum mà “các vọc sĩ khuyên dùng” giờ đây không còn được sản xuất nữa (vì đã “bán mình” cho chàng cao bồi Viễn Tây Maxtor). Có hai chuẩn giao tiếp SCSI và IDE, nhưng thông dụng nhất là IDE. Phổ biến có hai chuẩn truyền tải dữ liệu UltraATA/66 (tốc độ truyền tải dữ liệu đạt 66MB/giây) và UltraATA/100 (100 MB/giây), cũng như hai chuẩn tốc độ vòng quay của đĩa 5400 RPM (vòng/phút) và 7200 RPM. Dung lượng thì hiện nay mèng nhất cũng là 10 GB. Giao diện UltraATA/133 là một phát minh “lỡ bước sa chân” nên đành phải “tự biên tự diễn” của Maxtor. Nó chỉ chạy được với các bo mạch chủ có hỗ trợ chuẩn này (Intel không thèm chơi). Giao diện ATA “cao tốc” SerialATA (tốc độ thế hệ 1 hiện nay là 150 MB/s) sẽ phổ biến vào cuối năm nay trở đi. Gợi ý : mua ổ đĩa chuẩn UltraATA/100, sử dụng công nghệ ít phiến đĩa nhất, tích hợp nhiều chức năng bảo vệ, và có dung lượng 20 GB trở lên. Ổ cứng Seagate Barracuda ATA IV và IBM Plus đáp ứng được các yêu cầu này.

5. Card màn hình (hay còn gọi là card tăng tốc đồ họa, card AGP, card VGA) :

Hiện nay có hai chuẩn giao tiếp là PCI và AGP. Chuẩn AGP có tốc độ truyền tải dữ liệu nhanh hơn. Nó cũng có hai chuẩn AGP 2X và AGP 4X (hiện đang bắt đầu phổ biến chuẩn mới nhất là AGP 8X). Nếu muốn xem phim trên máy tính, bạn nên chọn loại card AGP hỗ trợ MPEG-2, còn chơi game thì chọn card hỗ trợ 3D thật. Gợi ý : Nên mua card AGP 4X với bộ nhớ mèng nhất cũng là 8 MB trở lên. Nếu xài Pentium 4 thì phải mua card đúng 4X (điện thế 1.5 V) – loại này phổ biến có tới 32 MB bộ nhớ. Có những bo mạch chủ tích hợp sẵn chip đồ họa (gọi là VGA on-board) để giúp hạ giá thành cả bộ máy. Tuy nhiên đây chỉ là giải pháp chẳng đặng đừng, khi quá eo hẹp về tài chính và chấp nhận khả năng xử lý hình ảnh trung bình, không có ý định “lên đời”. Nếu đối đế phải dùng loại bo mạch chủ có VGA tích hợp sẵn thì nên chọn loại dùng chuẩn AGP và có kèm theo cả Slot AGP để có thể gắn card AGP rời sau này.

6. Ổ đĩa mềm (hay là FDD) : Hiện nay chỉ còn loại 1,44MB. Gợi ý : Có thể chọn ổ mềm của Mitsumi (Malaysia) hay Samsung.

7. Màn hình (tức monitor) : Hiện nay trên thị trường có quá nhiều nhãn hiệu màn hình. Tốt nhất là chọn những nhãn hiệu quen thuộc, có tên tuổi. Màn hình (loại CRT) phổ biến là các kích thước 14, 15 và 17-inch. Các loại từ 19-inch trở lên dành cho những công việc đồ họa chuyên nghiệp. Nếu không có khả năng tài chính để sắm loại màn hình siêu phẳng (Flat) thì nên chọn loại có màn hình vuông góc và tương đối phẳng (không nên dùng loại quá “lồi”). Ngoại trừ các màn hình của các hãng nổi tiếng (có chức năng giảm bức xạ có thể tin cậy được), còn nói chung là bạn nên trang bị thêm kính bảo vệ. Loại màn hình LCD hiện chưa phổ biến vì quá đắt và cũng chưa làm hài lòng dân chơi game và xem phim.

8. Bàn phím (keyboard) và chuột (mouse) : Hiện phổ biến hai chuẩn giao tiếp PS/2 và USB. Nên chọn bàn phím đánh nhẹ, êm và không dính chữ. Nếu thường xuyên la cà trên Internet, bạn có thể chọn bàn phím có bổ sung các phím chức năng Internet (giá chừng hơn 10 USD một chút và thường là không cần cài đặt driver gì hết). Còn loại bàn phím có thêm các phím chức năng Multimedia thì vừa đắt hơn, vừa phải cài driver, dễ đụng chạm. Hiện nay, bàn phím Mitsumi (phải là hàng Malaysia) giá rẻ (6,5 USD), gõ êm và nhẹ. Còn chuột thì nên chọn lại có thêm nút cuộn (scroll). Hiện có quá nhiều nhãn hiệu, model chuột trên thị trường. Để chắc ăn, bạn nên chọn chuột của những hãng có tên tuổi (một chút xíu cũng được), không cần nhiều nút làm gì cho nó rườm rà, vướng tay. Chỉ cần con chuột có 2 phím nhấn và 1 nút cuộn là đủ xài.

9. Thùng máy (case) : Bất luận chọn kiểu dáng thùng máy nào, bạn cũng cần chú ý đến chất lượng của bộ nguồn. Máy tính hoạt động có ổn định và bền hay không phần lơn do chất lượng nguồn điện quyết định. Cần chú ý là CPU Pentium 4 xài bộ nguồn ATX khác hẳn của Pentium III trở về trước. Nên chọn bộ nguồn 300W trở lên và có chức năng Autovolt.


- Trong ảnh : Bên trong thùng máy.

Thùng máy có hai loại chính : desktop (dạng nằm, nay đã “xưa rồi Diễm”) và tower (dạng đứng). Thôi thì có vô số kiểu dáng thùng máy (tuyệt đại đa số được sản xuất ở Trung Quốc, cho dù có ghi là “được thiết kế ở Hàn Quốc” hay “Nhật Bản”). Bạn chớ để mình bị mà mắt trước các kiểu dáng thùng máy. Cái cần nhất là các thành phần của nó chắc chắn, tiện lợi, cách điện tốt và đặc biệt là có bộ nguồn điện do các hãng có uy tín sản xuất. Hiện nay các thùng máy của SP được nhiều người tin cậy, do sử dụng bộ nguồn của hãng Codegen. Nên chọn thùng máy có các cổng USB “thật” (có cổng và dây nối đàng hoàng) ở mặt trước để dễ dàng cắm các thiết bị USB đang ngày càng phổ biến.


- Trong ảnh : Bộ nguồn ATX của thùng máy.

B. NHỮNG MÓN “NỘI Y, NGOẠI Y” CŨNG NÊN RÁN MÀ CÓ :

1. Sound card (tức card âm thanh) :

Thật ra thì đã sắm được máy tính, hầu như ai cũng ráng rấn thêm một chút để tậu cái chức năng âm thanh. Vả lại, giá card âm thanh bây giờ cũng đâu có mắc (chừng 8 USD là đã có rồi). Nên chọn loại tương thích SoundBlaster. Có khá nhiều bo mạch chủ tích hợp sẵn chip âm thanh (sound on-board). Tuy nhiên, hầu hết chúng dùng chuẩn AC97, có chất lượng không thể bằng card rời. Sau này nhiều hãng bo mạch chủ cải tiến, sử dụng chip điều khiển cao cấp hơn nên cải thiện đáng kể được chất lượng âm thanh on-board (như Realtek, C-Media, SoundMAX Cadenza,...) hỗ trợ âm thanh digital, surround, 6 kênh (5.1),...

2. Modem/Fax : Hiện có hai loại gắn trong (internal, chuẩn PCI) và gắn ngoài (external, chuẩn COM hay USB). Loại gắn trong rẻ, tiện nhưng khó cài đặt và quản lý hoạt động của nó. Loại gắn ngoài dễ lắp đặt và quản lý hoạt động. Xin chú ý là cả hai loại modem trong và ngoài hiện nay đều theo hai công nghệ : phần cứng (hardware modem) và phần mềm (soft-modem). Loại phần cứng mắc hơn, hoạt động hoàn toàn bằng các chip chuyên biệt được điều khiển bằng driver của hệ điều hành. Loại này chạy mạnh hơn, ổn định hơn. Còn loại phần mềm, do mục đích chính là giảm giá thành, nên hoạt động chủ yếu bằng bộ phần mềm điều khiển cài thêm vào hệ điều hành khai thác các lệnh của CPU và chipset. Nếu chỉ có nhu cầu làm việc đơn giản trên Internet (như e-mail, duyệt các trang Web), bạn có thể dùng loại soft-modem. Nhưng bất luận thế nào, bạn cũng cần chọn modem chuẩn 56K/V.90 và có thêm chức năng Voice để có thể chat bằng tiếng nói, gọi điện thoại trên Internet, chat/điện thoại video,...

3. Ổ CD-ROM và DVD-ROM : Hiện có rất nhiều nhãn hiệu với tốc độ đọc dữ liệu cao nhất hiện nay là 60X (Epraizer). Phổ biến là tốc độ 52X. Tuy nhiên, bởi vì tốc độ của CD-ROM hiện nay đều thuộc loại “cao thủ”, vấn đề cốt tử là bạn phải chọn loại ổ CD-ROM nào ít kén đĩa. Ổ CD-ROM Sony 52X (có hộp) hiện được nhiều người chuộng vì ít kén đĩa, giàn cơ bền, nghe nhạc và xem phim hay hơn. Xin lưu ý là các ổ DVD-ROM thường kén đĩa và có tốc độ đọc dữ liệu kém hơn CD-ROM. Ở Việt Nam hiện nay, các ổ DVD-ROM (hiện có tốc độ cao nhất là 16x) chủ yếu chỉ được dùng để xem phim DVD trên máy vi tính chứ không phải để khai thác chức năng chủ yếu của nó là đọc đĩa data DVD-ROM. Có một “tình tiết” mà bạn nên tham khảo : cùng một đĩa VideoCD hay AudioCD, nhưng xem và nghe bằng ở DVD-ROM vẫn có chất lượng âm thanh và hình ảnh hơn hẳn ổ CD-ROM. Giá ổ CD-ROM và DVD-ROM chênh nhau trên dưới 20 USD một chút. Nếu quyết định mua ổ DVD-ROM, bạn nên chọn model DVD-ROM 16x có tốc độ đọc CD-ROM 48x.

4. Loa : Nên mua loại có chỉnh bass/treble. Nếu mua loại loa 5.1, bạn cần phải có card sound card. Phổ biến nhất hiện nay là 4.1. Nên thử xem loại loa nào mở volume lớn mà không bị bể tiếng, có tiếng bổng (treble) trong trẻo, tiếng trầm (bass) mạnh chắc. Kinh nghiệm cho thấy các loa nặng và nhất là có thùng bằng gỗ thì cho chất lượng hay hơn.

PHẠM HỒNG PHƯỚC

- Bạn có thể tham khảo linh kiện và giá mới nhất hàng ngày tại :
1. TNC . 174-176, Bùi Thị Xuân, Q1, TPHCM (ĐT : 9250259)
2. Nhật Thanh : 19, Tôn Thất Tùng, Q1, TPHCM (ĐT : 9250771)
3. Nguyễn Hoàng : 6-8, Bùi Thị Xuân, Q1, TPHCM (ĐT : 9252549)